
Hoe wilt u als inwoner meedenken over Schouwen-Duiveland?
Fases
Terugkoppeling samenvatting van reacties
Hier leest u een samenvatting van de resultaten. Ook versturen we deze per mail naar de mensen die in de enquête hebben aangegeven dat ze een een terugkoppeling willen ontvangen.
De deelnemers aan de enquête die een cadeaubon gewonnen hebben, hebben inmiddels bericht ontvangen.
Rapport enquête over participatie
Inleiding
De gemeente Schouwen-Duiveland vindt het belangrijk om beleid en plannen te maken die aansluiten bij wat er leeft in de samenleving. De gemeente wil inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties daarom op verschillende manieren betrekken bij beleid, plannen en initiatieven. De kaders hiervoor legt de gemeente vast in participatiebeleid en een participatieverordening.
Om beter inzicht te krijgen in hoe inwoners participatie ervaren, wat zij belangrijk vinden en waar zij kansen of knelpunten zien, is in het najaar van 2025 een enquête uitgevoerd over inwonersparticipatie en overheidsparticipatie. De enquête stond open van 14 november tot en met 12 december 2025 en kon zowel digitaal als op papier worden ingevuld.
In totaal vulden 641 inwoners de enquête in. Zij deelden hun ervaringen met participatie bij gemeentelijke plannen, hun verwachtingen voor de toekomst en hun visie op de rol van de gemeente bij initiatieven vanuit de samenleving. Daarnaast hebben veel inwoners gebruikgemaakt van de mogelijkheid om hun antwoorden toe te lichten.
Deze rapportage bevat de resultaten van de enquête. De uitkomsten geven inzicht in hoe inwoners betrokkenheid en invloed ervaren, welke vormen van participatie hun voorkeur hebben en welke verbeteringen zij wensen. De resultaten vormen daarmee een belangrijke basis voor het verder ontwikkelen en versterken van participatie binnen de gemeente Schouwen-Duiveland.
U vindt eerst een samenvatting van alle resultaten, gevolgd door de aanbevelingen die uit de uitkomsten van de enquête te halen zijn. Vervolgens ziet u de uitgebreide rapportage.
Samenvatting
Van 14 november tot en met 12 december 2025 heeft de gemeente Schouwen-Duiveland een enquête gehouden onder inwoners over inwonersparticipatie en overheidsparticipatie. In totaal is de enquête 641 keer ingevuld. De resultaten geven een goed beeld van hoe inwoners betrokkenheid ervaren, wat zij belangrijk vinden in participatieprocessen en waar volgens hen verbeteringen nodig zijn.
Profiel van de respondenten (invullers)
Inwoners van alle leeftijdscategorieën hebben de enquête ingevuld. Relatief veel 60-plussers hebben meegedaan, ongeveer 60 procent. Jongere inwoners (met name 16–29 jaar) zijn ondervertegenwoordigd. Inwoners uit alle kernen hebben meegedaan met de enquête. De meeste respondenten wonen in Zierikzee, gevolgd door Burgh-Haamstede, Brouwershaven en Renesse.
Verbondenheid en betrokkenheid
Inwoners voelen zich over het algemeen redelijk tot sterk verbonden met hun eigen dorp of stad, en met Schouwen-Duiveland als geheel.
Om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de gemeente maken inwoners gebruik van meerdere informatiebronnen tegelijk. De Weekkrant Wereldregio is veruit het belangrijkste kanaal, gevolgd door regionale kranten, gemeentelijke websites, nieuwswebsites en sociale media. Digitale participatieplatforms zoals Denk Mee Schouwen-Duiveland worden gebruikt, maar door een beperkter deel van de respondenten.
Ervaring met participatie bij gemeentelijke plannen
Ruim de helft van de respondenten geeft aan eerder met de gemeente te hebben meegedacht over plannen of beleid. Dit gebeurt vooral via enquêtes, informatie- en inloopbijeenkomsten, dorps- en wijkraden en via werkgroepen of klankbordgroepen. Ook direct contact, zoals persoonlijke gesprekken, e-mail of telefonisch overleg, wordt genoemd.
De waardering voor participatie is wisselend. Positieve punten zijn het organiseren van bijeenkomsten, het bieden van informatie en het persoonlijke en toegankelijke contact met medewerkers en bestuurders. Inwoners waarderen het wanneer zij het gevoel hebben serieus genomen te worden en wanneer er ruimte is voor dialoog.
Tegelijkertijd zijn er volgens hen duidelijke verbeterpunten. Respondenten geven aan dat hun inbreng te weinig invloed heeft op besluitvorming. Het ontbreken van terugkoppeling wordt ook regelmatig genoemd: men hoort niet wat er met ideeën, reacties of enquêteresultaten gebeurt. Ook wordt participatie regelmatig ervaren als traag, stroperig of als een formele stap terwijl plannen al grotendeels vastliggen.
Bereidheid om in de toekomst mee te doen
Een ruime meerderheid van de respondenten staat positief of voorzichtig positief tegenover deelname aan toekomstige participatietrajecten. De bereidheid om mee te denken hangt sterk samen met de relevantie van het onderwerp voor de persoonlijke leefomgeving. Tijdgebrek is een belangrijke belemmering; inwoners geven aan dat participatie laagdrempelig en efficiënt moet zijn.
Wat onderwerpen betreft willen inwoners vooral meedenken over thema’s die direct raken aan hun dagelijks leven, zoals leefomgeving, veiligheid, verkeer en bereikbaarheid, voorzieningen in de woonplaats, woningbouw, duurzaamheid en energie. Ook bij de manier van meedenken is keuzevrijheid belangrijk: online enquêtes zijn populair, maar veel inwoners hechten ook waarde aan fysieke bijeenkomsten, werkgroepen en persoonlijk contact.
Wat inwoners belangrijk vinden in participatie:
- goede en duidelijke informatie
- weten wat er met hun inbreng gebeurt
- ruimte voor aanpassing van plannen
- vroegtijdige betrokkenheid
- transparantie over doelen, proces en verwachtingen.
Invloed en terugkoppeling
Het vertrouwen dat de gemeente daadwerkelijk iets doet met de inbreng van inwoners is gemiddeld tot kwetsbaar. Bijna de helft kiest een neutrale positie. In open antwoorden benadrukken inwoners dat goede terugkoppeling en zichtbare resultaten essentieel zijn om dit vertrouwen te vergroten. Zij willen weten welke ideeën zijn overgenomen, welke niet en waarom.
Overheidsparticipatie: initiatieven vanuit de samenleving
Een beperkt deel van de respondenten (23%) heeft ervaring met initiatieven vanuit de samenleving waarbij de gemeente betrokken was. Deze ervaringen lopen sterk uiteen. Positieve voorbeelden gaan vooral over kleinschalige, lokale initiatieven met duidelijke communicatie en korte lijnen. Negatieve ervaringen hebben vaak te maken met onduidelijkheid, trage procedures, beperkte invloed en het gevoel dat andere belangen zwaarder wegen dan die van inwoners.
Meedenken over plannen die niet van de gemeente zijn
Ongeveer drie op de tien respondenten is betrokken geweest bij plannen of initiatieven die niet door de gemeente zelf zijn gestart, maar door bijvoorbeeld ondernemers of projectontwikkelaars. Inwoners worden daarbij op verschillende manieren betrokken, variërend van informatiebijeenkomsten en persoonlijke gesprekken tot communicatie via dorps- of wijkraden en schriftelijke of online middelen. De ervaringen lopen uiteen: positieve voorbeelden betreffen vooral kleinschalige, lokale initiatieven met persoonlijk contact en duidelijke communicatie. Tegelijkertijd geven respondenten aan dat hun invloed beperkt is en dat plannen vaak al grotendeels vastliggen. Gebrek aan terugkoppeling en onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden worden regelmatig genoemd. Inwoners verwachten van de gemeente vooral dat zij toeziet op zorgvuldige participatie, duidelijkheid biedt over rollen en bereikbaar is voor vragen of bemiddeling.
Conclusie
De enquête laat zien dat inwoners van Schouwen-Duiveland betrokken willen zijn en bereid zijn om mee te denken, mits participatie betekenisvol is. Luisteren, terugkoppeling en transparantie over wat er met de inbreng gedaan is vormen de kern van wat inwoners verwachten. Tegelijkertijd ervaart men participatie nog wel eens als 'voor de vorm'.
Hieronder volgt de complete uitwerking van de rapportage.
Algemene vragen
Wat is uw leeftijdscategorie?
Aandachtspunt:
De gemiddelde leeftijd van de invullers van de enquête ligt hoger dan de daadwerkelijke leeftijdsopbouw op Schouwen-Duiveland.
Als voorbeeld: In totaal was 59,9% van de respondenten 60 jaar of ouder. In werkelijkheid is circa 37% van de inwoners op Schouwen-Duiveland 60 jaar of ouder.
In welke plaats woont u?

Om de grafiek overzichtelijk te houden zijn woonplaatsen met een kleiner aantal respondenten samengevoegd onder ‘overige kernen’. Het gaat hierbij om Nieuwerkerk (4,4%), Dreischor (3,9%), Oosterland (3,3%), Zonnemaire (2,7%), Noordgouwe (2,5%), Sirjansland (2,0%), Ouwerkerk (1,7%), Kerkwerve (1,6%), Noordwelle (1,4%), Ellemeet (1,2%) en Serooskerke (0,6%).
Hoe verbonden voelt u zich bij wat er speelt in uw dorp of stad?
1 - Helemaal niet betrokken
5 - Heel betrokken
Hoe verbonden voelt u zich bij wat er speelt op Schouwen-Duiveland als geheel?
1 - Helemaal niet betrokken
5 - Heel betrokken
Op basis van de antwoorden blijkt dat de verbondenheid van inwoners met hun eigen woonplaats over het algemeen redelijk tot hoog is. De verbondenheid met Schouwen-Duiveland als geheel ligt gemiddeld iets lager, maar over het algemeen voelen inwoners zich dus redelijk tot goed betrokken bij hun leefomgeving.
Op welke manieren volgt u wat er gebeurt in de gemeente Schouwen-Duiveland?
Respondenten gebruiken vrijwel allemaal een mix aan middelen om te volgen wat er gebeurt in de gemeente Schouwen-Duiveland. Vrijwel iedereen gebruikt in elk geval de Weekkrant Wereldregio. Naast de kranten wordt ook regelmatig gebruik gemaakt van de gemeentelijke websites, nieuwswebsites en social media.
Lokale initiatieven zoals wijk- of dorpskranten, belangenverenigingen, wijkraden en buurtberichten worden ook genoemd als informatiebron. Enkele respondenten noemen specifieke apps zoals de Zeeland app, de app van Radio Schouwen-Duiveland, of het programma "Zeeland de Week" op Omroep Zeeland. Ook landelijke media (NRC, Volkskrant, De Groene) en landelijke of natuurorganisaties worden incidenteel genoemd.
Sommige respondenten volgen het nieuws via officiële kanalen als Mijnoverheid.nl of via abonnementen op overheid.nl. Een enkeling geeft aan vooral op het eigen netwerk op de hoogte te blijven.
Heeft u eerder met de gemeente meegedacht over plannen of beleid? Bijvoorbeeld tijdens een bijeenkomst, via een enquête of op een andere manier.

Respondenten hebben op uiteenlopende manieren meegedacht over Schouwen-Duiveland. Veel genoemd zijn het invullen van enquêtes (65%), deelname aan inloop- of informatiebijeenkomsten van de gemeente (32%) of dorps-/wijkraden (38%), en betrokkenheid via werkgroepen of klankbordgroepen. Ook direct contact met de gemeente komt vaak voor, bijvoorbeeld via e-mail, brieven, persoonlijke gesprekken of telefonisch contact.
Daarnaast zijn er respondenten die via digitale platforms zoals Denk Mee Schouwen-Duiveland of de Buiten Beter app hun mening geven. Sommigen nemen initiatief door zelf projecten of ideeën aan te dragen, bijvoorbeeld via dorpsraden, het indienen van initiatieven bij de gemeente, of door samen te werken met andere inwoners. Ook wordt genoemd dat men via columns, lokale media of als bestuurslid van een dorpsraad invloed probeert uit te oefenen.
Samengevat: de meeste inwoners denken mee via enquêtes, bijeenkomsten, direct contact en digitale platforms, waarbij sommigen actief initiatieven nemen of via lokale media hun stem laten horen.
Hoe tevreden was u daarover?

Wat ging volgens u goed?
229 respondenten hebben deze vraag beantwoord. Een veel genoemde reactie is dat respondenten het waarderen dat er bijeenkomsten en inloopavonden zijn georganiseerd, en dat inwoners de mogelijkheid kregen om plannen in te zien en hierop te reageren. Ook wordt het directe en vriendelijke contact met de gemeente en betrokken wethouders als positief ervaren. De aanwezigheid van gemeentemedewerkers bij dorpsraadvergaderingen wordt genoemd als een pluspunt.
Daarnaast wordt het bieden van openheid, duidelijke informatie en uitleg over het verloop van projecten gewaardeerd. Sommige respondenten noemen specifiek dat ze tijdig konden reageren en dat er in kleine groepen werd gewerkt, wat als prettig werd ervaren.
Samengevat: het organiseren van bijeenkomsten, het bieden van informatie en de mogelijkheid tot inspraak worden het meest gewaardeerd.
Wat had beter gekund?
224 respondenten hebben deze vraag beantwoord. Het meest genoemd is dat er onvoldoende geluisterd wordt naar inwoners en dat hun input weinig tot geen invloed heeft op besluiten. Ook wordt vaak genoemd dat terugkoppeling ontbreekt: men hoort niet wat er met de opgehaalde ideeën en enquêteresultaten gebeurt. Ook wordt het participatieproces als stroperig en traag ervaren.
Meerdere respondenten vinden dat de vragen in enquêtes te oppervlakkig zijn en niet aansluiten bij wat er echt speelt. Er is behoefte aan meer en serieuzer overleg, bijvoorbeeld via dorpsraden, en aan betere informatievoorziening voorafgaand aan bijeenkomsten. Ook wordt genoemd dat participatie nu vooral als een verplicht nummertje voelt en dat plannen vaak al vast lijken te liggen.
Samengevat: inwoners willen meer echte inspraak, betere terugkoppeling, snellere en transparantere besluitvorming, en een participatieproces dat niet alleen voor de vorm is. De kwaliteit van vragen en de organisatie van bijeenkomsten kunnen beter afgestemd worden op de wensen van inwoners.
Wilt u meedenken of meedoen bij toekomstige plannen van de gemeente?
Wilt u uw antwoord toelichten?
De mensen die 'misschien' of 'nee' hebben geantwoord op de vorige vraag, hebben de vraag gekregen hun antwoord toe te lichten. 171 mensen hebben dat gedaan. Veel respondenten geven aan dat hun bereidheid om mee te denken afhankelijk is van het onderwerp; ze willen vooral participeren als het onderwerp hen persoonlijk raakt, relevant is voor hun gezin, buurt, school, kerk of als ze er kennis of interesse in hebben.
Tijdgebrek is een veelgenoemd obstakel; mantelzorg, drukte en andere verplichtingen maken het lastig om deel te nemen. Respondenten geven aan dat ze eerder mee willen doen als het niet te veel tijd kost, bijvoorbeeld via een enquête of een gerichte bijeenkomst.
Er is bij een aantal mensen twijfel over het nut van participatie; in reacties komt terug dat respondenten niet altijd ervaren dat er echt geluisterd wordt en dat de gemeente toch haar eigen koers vaart. Ook is er behoefte aan meer duidelijkheid over wat er van inwoners verwacht wordt qua tijdsinvestering en inhoud.
Enkele respondenten missen de betrokkenheid van dorpsraden bij belangrijke gesprekken. Er wordt ook gevraagd of de stadsraad wel de juiste spreekbuis is.
Tot slot is er behoefte aan verbetering van de informatiestroom richting inwoners en geven sommigen aan alleen te willen meepraten als ze voldoende kennis hebben over het onderwerp.
Over welke onderwerpen denkt u graag mee?
Alleen reactie van de mensen die 'ja' hebben ingevuld op de vraag of ze willen meedenken of meedoen bij toekomstige plannen van de gemeente.

Respondenten denken graag mee over een breed scala aan onderwerpen, waarbij leefomgeving, veiligheid, verkeer en bereikbaarheid, voorzieningen in de woonplaats, toerisme en recreatie, en duurzaamheid/energie het vaakst genoemd worden. Specifieke aandachtspunten zijn het onderhoud van wegen en speelplaatsen parkeerbeleid en openbaar vervoer.
Daarnaast wordt migratie/immigratie meerdere keren als onderwerp genoemd. Natuur en natuurrecreatie komen ook terug, zowel in relatie tot duurzaamheid als recreatie. Verder zijn musea en cultuur genoemd waarbij het aantrekken van ‘groene’ bedrijven als wens wordt uitgesproken.
Enkele respondenten geven aan over álle onderwerpen te willen meedenken, vooral als er problemen spelen in het dorp.
Op welke manieren denkt u het liefst mee?
Alleen reactie van de mensen die 'ja' hebben ingevuld op de vraag of ze willen meedenken of meedoen bij toekomstige plannen van de gemeente.

Een ruime meerderheid van de respondenten die mee willen denken geeft aan dit het liefst via een online enquête te willen doen. Van belang is daarin te beseffen dat dit natuurlijk gaat om mensen die een enquête over dit onderwerp invulden, en daarmee sowieso al de bereidheid laten zien een enquête in te willen vullen.
In de open reacties komen nog enkele andere manieren terug, zoals contact via de gemeenteraad , contact per mail of telefoon. Sommige respondenten geven aan dat de vorm voor hen niet uitmaakt, terwijl anderen juist concrete initiatieven of samenwerkingen via bijvoorbeeld gebiedscoöperaties belangrijk vinden.
Er is daarnaast behoefte aan laagdrempelig contact, bijvoorbeeld door te kunnen inbellen met oplossingen of gesprekken op straat . Over het algemeen blijkt dat inwoners vooral flexibiliteit en keuzevrijheid waarderen in de manier waarop zij willen meedenken.
Onder alle leeftijdsgroepen wordt de online enquête het meest gekozen als manier waarop het liefst wordt meegedacht. Respondenten van 45 jaar en jonger kiezen daarnaast meer voor digitale vormen van participatie, zoals Denk Mee en social media. Oudere inwoners kiezen juist vaker voor een bijeenkomst naast de enquête.
Wat vindt u belangrijk als u meedenkt over plannen of onderwerpen?
Alleen reactie van de mensen die 'ja' hebben ingevuld op de vraag of ze willen meedenken of meedoen bij toekomstige plannen van de gemeente.

Respondenten benadrukken vooral het belang van goede en duidelijke informatie over het onderwerp, en willen weten wat er met hun inbreng gebeurt. Ook wordt vaak genoemd dat er ruimte moet zijn voor aanpassingen in de plannen op basis van de input van inwoners.
Verschillende respondenten geven aan dat participatie pas zinvol is als plannen nog niet vastliggen en inwoners in een vroeg stadium betrokken worden. Er is behoefte aan transparantie over doelen, planning en evaluatiemomenten.
Daarnaast wordt genoemd dat de gemeente en provincie meer moeten durven participeren in initiatieven vanuit de gemeenschap, in plaats van andersom. Enkele respondenten willen hun eigen expertise inzetten of vinden het belangrijk dat participatie op verschillende manieren mogelijk is, zoals online of op geschikte tijdstippen.
Tot slot wordt genoemd dat inwoners serieus genomen willen worden en dat hun betrokkenheid niet vrijblijvend moet zijn.
Vindt u dat alle inwoners evenveel kansen hebben om mee te praten over plannen van de gemeente?

De antwoorden concentreren zich vooral in het midden en aan de positieve kant van de schaal. Het aandeel inwoners dat (overwegend) positief is (score 4 of 5) is groter dan het aandeel dat (overwegend) negatief is (score 1 of 2).
Hoe kan de gemeente het voor mensen makkelijker maken om mee te denken?
211 mensen hebben antwoord gegeven op deze open vraag. Respondenten geven aan dat de gemeente vooral duidelijker en actiever moet communiceren over hoe inwoners kunnen meedenken, omdat bestaande initiatieven vaak onbekend zijn of onduidelijk. Er wordt veel waarde gehecht aan meer bekendheid en voorlichting, bijvoorbeeld via lokale kranten, huis-aan-huisbrieven of een gemeentekrantje. Daarbij wordt in een aantal gevallen het belang van eenvoudige taal en tijdige communicatie genoemd.
Veel respondenten benadrukken het belang van persoonlijk contact: de gemeente moet letterlijk de wijken, dorpen en kernen in gaan, het gesprek aangaan en inwoners actief uitnodigen. Ook wordt genoemd dat bijeenkomsten niet alleen online moeten zijn, maar juist fysiek en laagdrempelig, en dat er aandacht moet zijn voor groepen die minder digitaal of taalvaardig zijn, zoals ouderen en asielzoekers.
Online enquêtes, vragenlijsten, digitale platforms en social media worden vaak genoemd als makkelijke manieren om mee te denken
Verder leeft het gevoel dat participatie pas zinvol is als inwoners merken dat hun inbreng serieus wordt genomen en daadwerkelijk tot zichtbare resultaten leidt. Concrete afspraken maken en nakomen, duidelijke informatie geven over het proces en het doel van participatie, en feedback geven over wat er met de input gebeurt, worden als belangrijk ervaren.
Tot slot wordt genoemd dat participatie toegankelijker wordt als de gemeente inwoners respectvol benadert, ruimte in plannen laat voor inspraak, en ook jongeren actief betrekt via bijvoorbeeld scholen en sportclubs.
Legt de gemeente goed uit wat er met de inbreng van inwoners gebeurt?
De meeste respondenten ervaren dat de gemeente soms (34%) of meestal niet (26%) goed uitlegt wat er met de inbreng van inwoners gebeurt. Een kleinere groep vindt dat dit meestal wel gebeurt (15%) terwijl bijna een kwart geen duidelijke mening heeft. Dit wijst erop dat de terugkoppeling over wat met inbreng wordt gedaan voor veel inwoners onvoldoende of wisselend zichtbaar is.
Hoeveel vertrouwen heeft u erin dat de gemeente iets doet met de inbreng van inwoners?
1 - Geen vertrouwen
5 - Veel vertrouwen
Het vertrouwen dat de gemeente iets doet met de inbreng van inwoners is overwegend neutraal. Bijna de helft van de respondenten kiest voor de middenpositie. Het aandeel inwoners met weinig vertrouwen (score 1 of 2) is duidelijk groter dan het aandeel met veel vertrouwen (score 4 of 5), wat wijst op een voorzichtig en terughoudend vertrouwen in de opvolging van inbreng.
Wat kan de gemeente doen om (nog) beter te laten zien dat uw inbreng ertoe doet?
383 respondenten hebben een reactie gegeven. Kort samengevat willen de respondenten betere en transparantere communicatie over wat er met hun inbreng gebeurt, meer terugkoppeling en zichtbare resultaten, en dat hun mening serieus wordt genomen en daadwerkelijk invloed heeft op beleid en uitvoering. Ook wordt gevraagd om laagdrempelige en diverse participatievormen, persoonlijk contact, en het zwaarder laten wegen van lokale belangen. Het gevoel dat participatie soms slechts voor de vorm is, is een aandachtspunt voor de gemeente. Hieronder een uitwerking van de verschillende punten:
1. Terugkoppeling en communicatie (meest genoemd).
Veel respondenten geven aan dat de gemeente beter moet terugkoppelen wat er met de inbreng van inwoners gebeurt. Dit kan via een persoonlijk bericht, een verslag, een nieuwsbrief, of een artikel in de Wereldregio. Respondenten willen weten welke ideeën zijn overgenomen, welke niet, en waarom.
Er wordt gevraagd om transparant te zijn over de besluitvorming, bijvoorbeeld door te laten zien welke inbreng tot aanpassingen heeft geleid en welke niet, met onderbouwing.
Regelmatige updates: Tussentijdse communicatie over de voortgang van projecten en wat er met de input gebeurt wordt gewaardeerd.
2. Luisteren en serieus nemen van inwoners
Echt luisteren: een deel van de respondenten ervaart dat hun inbreng nu onvoldoende serieus wordt genomen. Ze willen dat de gemeente daadwerkelijk luistert en de mening van inwoners laat meewegen in besluiten.
Inbreng zichtbaar terugzien: Inwoners willen hun inbreng terugzien in het uiteindelijke beleid of project, of een duidelijke uitleg waarom dat niet gebeurt.
3. Meer en betere participatievormen
Laagdrempeligheid: Maak participatie laagdrempelig, bijvoorbeeld door verschillende vormen aan te bieden (online, fysiek, via post, inloopavonden) en mensen persoonlijk uit te nodigen.
Actief benaderen: Benader inwoners actief, ook mensen die minder digitaal vaardig zijn of tot moeilijk bereikbare groepen behoren.
Vroegtijdige betrokkenheid: Betrek inwoners in een vroeg stadium bij plannen, niet pas als de besluiten al (grotendeels) genomen zijn.
4. Concreet handelen en resultaat laten zien
Resultaten tonen: Laat zien wat er daadwerkelijk gerealiseerd is dankzij de inbreng van inwoners, bijvoorbeeld met voorbeelden in de media of op de gemeentelijke website.
Snellere besluitvorming: Respondenten vragen om minder bureaucratie en snellere uitvoering van plannen waar inwoners bij betrokken zijn.
5. Persoonlijk contact en aanspreekpunt
Contactpersoon: Veel inwoners geven aan behoefte te hebben aan een vast aanspreekpunt binnen de gemeente voor hun vragen of initiatieven.
Individuele terugkoppeling: Naast algemene communicatie wordt ook individuele terugkoppeling gewaardeerd, bijvoorbeeld bij het indienen van een klacht of idee.
Vragen over overheidsparticipatie
Bent u betrokken (geweest) bij een initiatief van inwoners, ondernemers of organisaties waar de gemeente aan meewerkte?
Kunt u hier een voorbeeld van noemen?
129 mensen hebben een reactie gegeven. De voorbeelden die inwoners noemen over maatschappelijke initiatieven waar de gemeente aan meewerkte zijn divers. Een overzicht:
- Het meest genoemde type voorbeeld is een speeltuin/speelvoorziening (meer dan 30 keer).
- Dorpsvisies/dorpsraden/wijkraden worden ruim 20 keer genoemd.
- Herinrichting van openbare ruimte/groenvoorziening komt in circa 15 antwoorden terug.
- Evenementen/activiteiten worden in ongeveer 10 antwoorden genoemd.
- Adviesraden/werkgroepen/klankbordgroepen worden in circa 10 antwoorden genoemd.
- Woningbouw, mobiliteit, energie en infrastructuur komen in circa 10 antwoorden terug.
- Overige unieke initiatieven (zoals hondenveld, herdenkingshek, Repaircafé) worden enkele keren genoemd.
Hoe tevreden bent u over de manier waarop de gemeente meedoet of samenwerkt bij zulke initiatieven?

Van de 152 mensen die aangeven betrokken te zijn geweest bij een dergelijk initiatief, zijn de meeste mensen overwegend neutraal tot positief over de manier waarop de gemeente meedoet of samenwerkt bij die initiatieven. Het percentage ontevreden respondenten is beperkt.
Wat doet de gemeente volgens u goed bij initiatieven vanuit de samenleving?
82 mensen hebben antwoord gegeven op deze vraag. Respondenten geven aan dat de gemeente inwoners de ruimte biedt om mee te denken en hun ideeën te delen, en dat er geluisterd wordt naar initiatieven uit de samenleving. Er wordt positief genoemd dat er participatietrajecten worden gestart en dat er soms een centraal contactpersoon is. Ook wordt het samenwerken en samen praten gewaardeerd net als het zoeken naar mogelijkheden. Ook wordt genoemd dat de gemeente ondersteuning biedt bij uitvoerbare projecten en subsidies verstrekt.
Als positieve voorbeelden worden genoemd: het goed verlopen participatieproces rond een hondenterrein en een traject waarbij inwoners plannen konden indienen en een lokale ondernemer sponsorde. Ook wordt de skate/stepbaan in Zierikzee genoemd, kunststof grasvelden, biodiversiteit, hoogstamboomgaarden en tegelwippen.
Wat kan de gemeente anders of beter doen bij initiatieven vanuit de samenleving?
83 mensen hebben antwoord gegeven op deze vraag. Respondenten geven aan dat de gemeente vooral beter kan luisteren naar inwoners en proactiever moet handelen. Er is behoefte aan meer en snellere communicatie, terugkoppeling en het nakomen van afspraken. Ook wordt genoemd dat de gemeente sneller moet reageren en vergunningen moet verstrekken.
Meerdere respondenten vinden dat inwoners vanaf het begin bij plannen betrokken moeten worden en dat hun ideeën serieus genomen moeten worden. Er is behoefte aan duidelijkere kaders en meer informatie over wat wel en niet mogelijk is. Ook wordt gevraagd om meer ondersteuning en het stimuleren van samenwerking.
Enkele respondenten ervaren dat de gemeente niet altijd openstaat voor fouten of aanvullingen en dat persoonlijke connecties soms bepalend zijn voor succes. Er wordt ook genoemd dat de gemeente buiten de bestaande kaders moet durven denken en integraal moet werken.
Stel: u wilt een initiatief in uw omgeving starten in samenwerking met de gemeente. Bijvoorbeeld een nieuwe oversteekplaats, of het aanpassen van een groenstrook, of speeltuintje. Waar heeft u dan behoefte aan?
Respondenten geven aan vooral behoefte te hebben aan duidelijkheid over wat ze van de gemeente kunnen verwachten, hoe en wanneer besluiten genomen worden, en aan een vaste contactpersoon bij de gemeente. Ook willen ze weten wat de gemeente van hen verwacht.
Er is veel vraag naar korte lijnen, heldere kaders en transparantie in het proces. Respondenten willen dat omwonenden actief betrokken worden voordat vergunningen worden uitgegeven en dat er een burgerpanel komt met echte zeggenschap.
Er is behoefte aan een contactpersoon die daadwerkelijk verantwoordelijkheid neemt en niet alleen doorverwijst en aan iemand die luistert naar inwoners en hun belangen behartigt, bijvoorbeeld een ombudsman. Ook wordt genoemd dat participatie over meer moet gaan dan alleen kleine lokale projecten; inwoners willen betrokken worden bij grotere, gemeentebrede besluiten.
Enkele respondenten geven aan dat ze voorbeelden van andere initiatieven en ‘lessons learned’ willen zien en dat het duidelijk moet zijn waar ideeën kunnen worden ingediend. Er zijn ook opmerkingen over het tijdstip van bijeenkomsten (overdag voor minder mobiele mensen) en over het informeren van inwoners over wanneer en waarvoor ze de gemeente kunnen raadplegen.
Meedenken over plannen die niet van de gemeente zijn
Bent u wel eens betrokken geweest bij een plan of project dat niet van de gemeente was? Bijvoorbeeld van een projectontwikkelaar, ondernemer, vereniging of groep inwoners.
Hoe werd u bij dat initiatief betrokken?

De 55 open antwoorden tonen een grote diversiteit aan betrokkenheidsvormen, variërend van formele communicatie (bijeenkomsten, flyers, enquêtes) tot informele en persoonlijke contacten (gesprekken, buurtapps, verenigingen), eigen initiatief en zelfs protest. De meeste respondenten werden via meerdere kanalen tegelijk benaderd of betrokken. Er is een duidelijke rol voor lokale raden, verenigingen en persoonlijke netwerken.
Hoe tevreden was u hierover?

Kunt u uw antwoord toelichten?
Kunt u uw antwoord toelichten?
87 mensen hebben deze vraag beantwoord. Het meest genoemd is dat het meedenken vaak slechts wordt ervaren als voor de vorm en dat plannen meestal al vaststaan voordat inwoners mogen reageren. Er wordt geklaagd over trage, gebrekkige of zelfs ontbrekende communicatie vanuit de gemeente. Ook wordt genoemd dat het niet duidelijk is wat er met de input van inwoners gebeurt.
Sommige respondenten ervaren dat een commercieel belang of het eigen belang van initiatiefnemers vaak voorrang krijgt boven de wensen van inwoners. Men ervaart gebrek aan invloed op beslissingen en het gevoel dat de gemeente inwoners niet als gelijkwaardige gesprekspartners ziet.
Er zijn ook positieve geluiden: enkele respondenten noemen goede samenwerking en communicatie met buren, concrete en stapsgewijze overleggen en projecten waarbij daadwerkelijk naar ideeën van inwoners is geluisterd en deze zijn uitgevoerd. Ook wordt genoemd dat persoonlijke en lokale benadering als prettig wordt ervaren.
Verder zijn er opmerkingen over het verloop van participatie: het proces is vaak traag, rommelig of onduidelijk. Soms haken bewoners af door het uitblijven van opvolging of is de opkomst lager dan verwacht .
Samengevat: Het gevoel overheerst dat participatie niet altijd serieus genomen wordt en dat inwoners weinig echte invloed hebben, vooral door gebrekkige communicatie en het feit dat plannen vaak al vastliggen. Positieve ervaringen zijn er vooral bij kleinschalige, lokale initiatieven met duidelijke communicatie en daadwerkelijke uitvoering van ideeën.
Wat verwacht u van initiatiefnemers bij het betrekken van de omgeving?
Respondenten benadrukken vooral het belang van vroegtijdige en duidelijke communicatie door initiatiefnemers, waarbij bewoners tijdig geïnformeerd worden en het helder is wat er met hun inbreng gebeurt. Daarnaast wordt genoemd dat initiatiefnemers open moeten staan voor ideeën en zorgen van omwonenden en dat er serieus geluisterd wordt naar de directe omgeving.
Meerdere respondenten vinden het belangrijk dat er overleg is met direct belanghebbenden en dat er voldoende draagvlak is voor initiatieven. Ook wordt genoemd dat de gemeente een actieve rol moet spelen, bijvoorbeeld door samen te werken met initiatiefnemers en door de haalbaarheid en randvoorwaarden vooraf duidelijk te maken.
Enkele respondenten geven aan dat online deelname aan bijeenkomsten mogelijk moet zijn en dat er duidelijke feedback en conclusies moeten worden gegeven.
Wat verwacht u van de gemeente bij plannen die door andere partijen worden gestart?
Respondenten geven vooral aan dat zij verwachten dat de gemeente goed bereikbaar is voor vragen en klachten, en dat de gemeente daadwerkelijk reageert op opmerkingen en signalen van inwoners. Ook wordt genoemd dat de gemeente een actieve en constructieve rol moet innemen, bijvoorbeeld door als belanghebbende aan te sluiten bij plannen van andere partijen, zeker voor inwoners die zelf niet kunnen inspreken. Daarnaast vinden meerdere respondenten het belangrijk dat de gemeente controleert of inwoners goed worden betrokken bij plannen, en dat er uitleg wordt gegeven over wie welke rol heeft.
Er wordt ook gepleit voor meer transparantie en het actief informeren van bewoners over initiatieven, om openheid en samenwerking te bevorderen. Enkele respondenten geven aan dat de gemeente een bemiddelende rol moet spelen bij conflicten, eventueel door een onafhankelijk deskundige in te schakelen. Verder wordt genoemd dat de gemeente snel moet handelen, medewerking moet verlenen en vergunningen moet verstrekken waar nodig.
Heeft u nog een idee, opmerking of iets dat u aan de gemeente kwijt wilt over participatie?
In totaal hebben 204 respondenten een reactie gegeven op de vraag of zij nog een idee of een opmerking hebben of iets anders dat zij aan de gemeente kwijt willen over participatie. De antwoorden laten een breed scala aan meningen, suggesties en kritiekpunten zien. Hieronder volgt een geanalyseerde samenvatting van de belangrijkste thema’s, met voorbeelden (tussen aanhalingstekens) ter illustratie.
1. Luisteren naar inwoners en terugkoppeling geven (meest genoemd)
Dit is het meest genoemde thema. Veel inwoners ervaren dat hun inbreng niet serieus wordt genomen of dat er geen terugkoppeling plaatsvindt over wat er met hun input gebeurt.
2. Meer en betere communicatie & transparantie
Inwoners willen duidelijkheid over wat participatie inhoudt, wat de grenzen zijn, en wat er met hun input gebeurt.
“Communicatie is het sleutelwoord... Gehoord worden en er iets mee doen wat de inwoners willen.”
“Maak ook duidelijk wat de grenzen van participatie zijn. Niet iedereen kan zijn zin krijgen.”
3. Fysieke nabijheid en zichtbaarheid van de gemeente
Er is behoefte aan meer contactmomenten in de kernen en wijken, en aan een gemeente die dichter bij de inwoners staat.
4. Concreet handelen en daadkracht tonen
Inwoners willen minder praten en meer actie zien, vooral bij langlopende projecten.
“Constructief meedenken en niet eindeloos discussiëren maar handelen.”
“Het duurt hier veel te lang voordat er iets tot stand komt.”
5. Gebruik maken van lokale kennis en kunde
Inwoners vinden dat hun kennis vaak wordt onderschat en dat de gemeente te veel vertrouwt op externe bureaus.
“Benut lokale kennis en kunde en vertrouw op de informatie die hieruit verkregen wordt.”
6. Kritiek op huidige participatie en wantrouwen
Er is kritiek richting de gemeente; men voelt zich niet serieus genomen of ervaart dat participatie slechts ‘voor de vorm’ is.
7. Specifieke onderwerpen en klachten
Veel inwoners grijpen de ruimte aan om concrete problemen of wensen te benoemen, zoals parkeren, laadpalen, verkeersveiligheid, groenonderhoud, woningbouw, enzovoorts.
8. Suggesties voor participatievormen
Enkele inwoners doen voorstellen voor nieuwe of verbeterde participatievormen, zoals burgerpanels, wisselende meedenkgroepen, of frequente enquêtes.
EINDE RAPPORTAGE
